Dossier Chagos, selon LALIT,  Maurice doit retourner devant l’ICJ

in Actualité/Opinion

WARNING KLAS IV PU GUVERNMAN RAMGOOLAM: Kan u Abandonn Dekolonizasyon ek Lalwa Internasyonal an-esanz pu Larzan, u Trayir u Pei!

22.02.2026

Repiblik Moris pe sibir imilyasyon piblik. Prezidan Trump finn siyn enn post medya sosyal kot li apel Repiblik Moris “sipaki-sannla ki pe revandik drwa, kontra  later ek lintere dan Diego Garcia” (whoever it is that is ‘claiming’ Right, Title and Interest in Diego Garcia). Anplis, kan leta permanan ek servis sekre UK ek USA fini organize pu Maldiv met enn revandikasyon imaziner lor Diego, e kan zot finn amenn lider Chagosyin dyaspora farfeli Misley Mandarin lor Chagos an personn, lerla Trump ekrir ki Moris li enn sa “antite pa kone kot sorti” (entities never known of before) ki pe fer tu kalite “klem” “imaziner” (fictitious claims) pu revandik Diego Garcia. E kan Ramgoolam ek Bérenger, mem Duval ek Subron, lir sa, zot ti devet rekonet ki anfet Guvernman Repiblik Moris finn met li-mem dan enn pozisyon oribleman danzere.

Ki kalite insilt ki Trump finn fer nu pei? Trump apel Moris enn antite ki zame pa finn tande avan ki vinn fer revandikasyon mansonz? Li apel Moris “sipaki-sannla”? E Moris pa apel Anbasader Lamerik anba so biro?

Guvernman Moris pu kontiyn fer pei la vinn payason pu bogi Trump kraz nu?

E insilt la so tayming grav. Lextrem drwat ek so bann alye dan Gran Bretayn vinn ansam ar sa aksyon medyatize mene par Misley Mandarin, sa swadizan “First Minister of Chagos” oto-proklame, ki debark enn lil Chagos, Peros Banos, e pik pavyon Britanik kolonyal, pavyon BIOT e osi pavyon USA lor teritwar Repiblik Moris. Me, Chagos, li form parti integral teritwar ki ICJ, pli ot Lakur Internasyonal, fini statye li su suvrennte Moris, depi avan, pandan e apre Lindepandans. Lerla, kan Misley Mandarin fini fer so mik-mak, lerla, ki pei ki vinn dir li fulkan? Pa Moris, non. Pa proprieter, me lokater tuzur ilegal. Lerla, Mandarin amenn Guvernman Britanik Lakur BIOT, e kan Lakur la donn li enn zizman provizwar kont Gran Bretayn, li pran li enn “prev” ki Chagos pu Britanik! Avek so sutyin lextrem drwat Britanik e sirman Trump-ist!

Antretan, nuvo Guvernman Ramgoolam finn gayn plis ki enn banane, e li tuzur inkapab pran sarz Chagos? Apre viktwar dan tu batay legal ek zeo-politik kont Gran Bretayn? Li pa mem futi fer Chagos vinn enn Sirkonskripsyon?

Ramgoolam finn prefer ekart tu so prop koleg Travayist ek MMM, kad telman kapab depi sa dosye la. Enn tel lekip ti kapav donn kudme sap Guvernman depi sa destin imilyasyon kot li pe truv li. Nu pe koz dimunn kuma Sarojini Seeneevassen ki Ramgoolam avoy Ostrali antan ki anbasader, e Ramgoolam tir Jugdish Koonjul depi Nasyon Zini, li gard Arvin Boolell andeor Minister Zafer Etranzer, e li fer nom pov Vijay Makhan advayzer enn Minis san portfolio, Bérenger. Si Ramgoolam ti plito konsantre zot tu dan enn sel lekip solid, avek lexperyans, pu epol enn Atorne Jeneral Glover, ki pena lexperyans ni zeo-politik ni lalwa internasyonal, nu ti kapav petet evit sa petrin la.

Kumsidire Guvernman Ramgoolam finn rod sa imilyasyon piblik ki li pe gayne la, anplas li res lor prinsip, anplas li apiy lor lalwa internasyonal, sirtu lor lalwa lor dekolonizasyon. Li finn permet enn kafuyaz devlope, e sa pe poz enn danze existansyel pu Repiblik Moris.

Rapel ki Ramgoolam ek Glover deza fini rant dan latrap, fini rant dan petrin. Sa “lakor” pu pran “blood money” ar Gran Bretayn, li apandan. Ramgoolam fini siyne. Gran Bretayn, non. Anfin! Guvernman Moris kapav fer enn erer kumsa?

Pa zis Moris ki an danze asterla, me lemond antye divan “danze de tu danze”. Trump anonse li ena lintansyon servi baz militer USA lor Diego Garcia, osi byin ki baz USA Fairford dan Langleter, kot USA gard so gran stok bom nikleer, pu li atak Liran. Trump truv so atak kont Liran kuma enn atak “pu eradik enn atak potansyel” depi Liran. Ki kalite? E li ena tupe fer sa lanons la, mem moman ki BBC pe anonse ki “Guvernman Britanik napa finn akord permisyon pu USA pu servi baz militer UK pu sutenir frap potansyel lor Liran”.  (British government has not given permission for the US to use UK military bases to support potential US strikes on Iran.) BBC dir “US finn deza servi baz RAF [Royal Air Force] Fairford, dan Gloucestershire, e teritwar utremer UK Diego Garcia dan Losean Indyin pu atak rezyon Mwayin Oryan. Fox News sit The Times [ki bizin peye pu lir] dir, “fonksyoner Britanik trakase ki si donn USA permisyon servi baz militer kuma Fairford pu enn atak militer li pu enn ofans dan lalwa internasyonal …” Mem UK truv neseser kuver so deryer, apiy lor “lalwa internasyonal”. Zot kone ena ferme ladan.

Alor, li dan sa kalite sityasyon ki Trump pe abiz Moris.

E mem apre tu sa insilt e imilyasyon kolonyal depi Trump kont Moris, mem dan kad danze ki USA, UK ek Moris al kont lalwa internasyonal lor nu prop teritwar, e mem fas-a danze enn spiral ver lager nikleer, ki nu truve delapar nu Guvernman? Bérenger ek Ramful paret ti pe kontinye zot trin-trin kotidyin, tuzur kurbe divan Trump, kumsi-ryin-ete par rod al delavan avek sipaki negosyasyon ar fonksyoner militer Amerikin, fixe pu Mardi. Antretan, kisannla ki ranvway rankont la? USA. Sirman o-fonksyoner Amerikin pa ti kapav predir ki “laliyn” Trump pu ena ariv Mardi!

Sa li mari danzere. Samem nu dan LALIT apel li enn Warning Klas IV. Nu lor rebor enn kriz existansyel lor nu pei.

Fode resezi!

E dan sa moman ena mem advayzer oto-proklame kuma Me Robin Mardemootoo ki pe ankuraz Moris, dan sa moman la ankor kot ena glisman tektonik kote zeo-politik, pu al ranpe, rod sipaki kontra, sipaki tennder, pu furni prodwi sa masinn-asasinasyon ki apel baz militer USA lor Diego Garcia.

Ramgoolam, Bérenger, Duval, Subron pe vande. Mardi zot ti pare pu al bes latet, fonse, pu kontiyne vann pa zis Diego Garcia ek Chagos, me vann nam Repiblik Moris, lam Repiblik Moris, ar dyab inperyalist.

LALIT ule solanelman averti Guvernman ki li enn danze mortel pu li kontiyn abandonn prinsip dan negosyasyon ar “dyab” osi pwisan, e pu li kontiyn abandonn lalwa internasyonal, inklir lalwa dekolonizasyon, zis pu gayn inpe larzan fasil, inpe “blood money”, kuma Mafia apel li. USA Trump ena lintansyon dominn Repiblik Moris e mem UK. USA Trump pe azir dan enn fason irasyonel akoz li pe debat dan leral so prop Lanpir. Ramgoolam bizin gard an-tet ki sa lanpir Amerikin la pre pu kolaps. Li deza pe grene. Samem li pe flank kutpwin-kutpye partu kote. Li pe sey dezespereman gard so doktrinn “dominans 360 degre” (full spectrum dominance), kuma li apel li, mem kan so kolaps ekonomik iminan, so kolaps politik fini kumans fer li rant dan ilegalite ek barbari, e so puritir sosyal pe expoze dan ka klas sosyal Epstein. Epstein li enn melanz ant trwa zafer. Li enn rezo premye, pu fer frod lor deviz diferan pei, lor spekilasyon finansye partu kote. Sa rezo la li osi explwat sexyelman fam ek zanfan mizer depi inpe partu dan lemond e anmemtan inplik perpetrater dan zot klik pu kapav servi santaz, blakmel, kont zot. E trwazyem, li ti met dibut par, ubyin an pros kolaborasyon ar, servis sekre Israel, servis sekre USA, ek servis sekre Britanik, pu permet oligark Oksidantal kontrol zot politisyin.

Nu kone ki Repiblik Moris atraver Ramgoolam, Bérenger, Subron ek Duval finn kareman invit sa lozik “might is right” kan zot vann nu nam ar dyab inperyalist.

Ler inn vini pu dibut lor prinsip. Nu lexistans kuma enn leta nasyon li an-ze.

Pa dir personn pa finn averti u.

Guvernman bizin met negosyasyon ar UK ek USA lor buton “hold”. Seki nu bizin asterla, se enn retur ver ICJ, via Lasanble Zeneral Nasyon Zini, via Linyon Afrikin. Nu bizin enn nuvo ruling. Si nu gard prinsip, si nu fye lor lalwa internasyonal, lerla Repiblik Moris li kapav viz laviktwar. Si par kont, nu rant dan tu kalite konbinn andeor lalwa internasyonal ar swa USA, swa UK, swa tulde, nu pu truv ankor plis imilyasyon ek defet pli divan.

Zordi, tu sindika pe pran pozisyon. Ler inn vini pu veritab mobilizasyon, baze lor enn konpreansyon an-komin realite lor terin. Ki sa realite la? Repiblik Moris fini gayne legalman. Seki nu bizin se konverti sa gin la , pa an larzan akurterm e sumisyon a lonterm, me an laviktwar. Kumsa Repiblik Moris pu re-inifye; kumsa Chagosyin pu gayn liberte etablir lor Chagos e nu tu gayn liberte muvman; kumsa Leta Moris lib pu reklam aryeraz lokasyon ki UK-USA dwa pu lokipasyon ilegal depi 58 an; kumsa Chagosyin lib pu reklam reparasyon pu ditor zot derasinnman finn fer zot sibir. 

LALIT, 21 Fevriye 2026.